🌿 પર્યાવરણ: નીતિઓ, સંધિઓ અને સંસ્થાઓ (40 MCQs)
1. રાષ્ટ્રીય વન નીતિ, 1988 વિશે વિધાનો:
1. ભૌગોલિક વિસ્તારના 33% ભાગમાં વન હોવું જોઈએ.
2. પહાડી વિસ્તારોમાં લક્ષ્યાંક 66% છે.
3. મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર ઈમારતી લાકડાનું ઉત્પાદન વધારવાનો છે.
2. ક્યોટો પ્રોટોકોલ (Kyoto Protocol) વિશે વિધાનો:
1. ગ્રીનહાઉસ વાયુ ઘટાડવા માટેની સંધિ છે.
2. 1997માં અપનાવવામાં આવ્યો હતો.
3. તેમાં CBDR નો સિદ્ધાંત સ્વીકારાયો છે.
3. પર્યાવરણ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1986 વિશે વિધાનો:
1. 'ભોપાલ ગેસ ટ્રેજેડી' બાદ ઘડાયો.
2. બંધારણની કલમ 253 હેઠળ અમલમાં મૂકાયો.
3. કેન્દ્ર સરકારને ધોરણો નક્કી કરવાની સત્તા આપે છે.
4. રામસર સંધિ (Ramsar Convention) વિશે વિધાનો:
1. જળપ્લાવિત ક્ષેત્રો (Wetlands) માટે છે.
2. 1971 માં ઈરાનમાં હસ્તાક્ષર થયા.
3. 'મોન્ટ્રેક્સ રેકોર્ડ' આ સંધિ સાથે સંબંધિત નથી.
5. આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર ગઠબંધન (ISA) વિશે વિધાનો:
1. સ્થાપના ભારત અને ફ્રાન્સ દ્વારા.
2. તેનું મુખ્ય મથક પેરિસમાં છે.
3. અશ્મિભૂત ઈંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો ઉદ્દેશ્ય.
6. મોન્ટ્રીયલ પ્રોટોકોલ વિશે વિધાનો:
1. ઓઝોન સ્તરના રક્ષણ માટેની સંધિ.
2. CFCs ના ઉત્પાદનને મર્યાદિત કરે છે.
3. ભારત આ પ્રોટોકોલનું સભ્ય નથી.
7. વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1972 વિશે વિધાનો:
1. શિકાર પર પ્રતિબંધ મૂક્યો.
2. કુલ 6 અનુસૂચિઓ છે.
3. અનુસૂચિ-1 ના પ્રાણીઓને સર્વોચ્ચ રક્ષણ મળે છે.
8. CITES (સાઇટ્સ) સંધિ વિશે વિધાનો:
1. આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને નિયંત્રિત કરે છે.
2. અમલીકરણ IUCN દ્વારા થાય છે.
3. તેને 'વોશિંગ્ટન કન્વેન્શન' પણ કહેવાય છે.
9. પ્રોજેક્ટ ટાઈગર (Project Tiger) વિશે વિધાનો:
1. શરૂઆત 1973 માં જીમ કોર્બેટથી થઈ.
2. તે કેન્દ્રીય પુરસ્કૃત યોજના છે.
3. હાલમાં 50 થી વધુ ટાઈગર રિઝર્વ છે.
10. પેરિસ કરાર (Paris Agreement) - 2015 વિશે વિધાનો:
1. ગ્લોબલ વોર્મિંગ 2°C થી નીચે રાખવાનો ઉદ્દેશ્ય.
2. COP-21 કિંશાસામાં થઈ હતી.
3. દરેક દેશે NDCs નક્કી કરવાના હોય છે.
11. IUCN વિશે વિધાનો:
1. સૌથી જૂની/મોટી પર્યાવરણીય સંસ્થા.
2. 'રેડ ડેટા બુક' પ્રકાશિત કરે છે.
3. તેનું મુખ્ય મથક નૈરોબીમાં છે.
12. નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ (NGT) વિશે વિધાનો:
1. સ્થાપના 2010 માં થઈ.
2. અર્ધ-ન્યાયિક સંસ્થા છે.
3. તેનું મુખ્ય મથક કોલકાતામાં છે.
13. જૈવ વિવિધતા અધિનિયમ, 2002 વિશે વિધાનો:
1. જૈવિક સંસાધનોના સંરક્ષણ માટે છે.
2. NBA ચેન્નાઈ ખાતે સ્થપાયેલ છે.
3. સ્થાનિક સમુદાયોના જ્ઞાનનું રક્ષણ કરે છે.
14. ગોલ્ડન પાંડા એવોર્ડ (Golden Panda Award) વિશે વિધાનો:
1. તેને 'ગ્રીન ઓસ્કર' કહેવાય છે.
2. વાઇલ્ડલાઇફ ડોક્યુમેન્ટરી માટે અપાય છે.
3. આ એવોર્ડ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા અપાય છે.
15. સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) વિશે વિધાનો:
1. સ્થાપના વોટર એક્ટ 1974 હેઠળ થઈ.
2. પર્યાવરણ મંત્રાલય હેઠળની વૈધાનિક સંસ્થા છે.
3. હવાની ગુણવત્તાના ધોરણો નક્કી કરે છે.
16. વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ (World Environment Day) ક્યારે ઉજવાય છે?
17. 'ઓઝોન સ્તરના રક્ષણ' માટેનો આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ કયો છે?
18. 'ગોલ્ડમેન એન્વાયરમેન્ટલ પ્રાઈઝ' કયા નામે જાણીતો છે?
19. UNEP (United Nations Environment Programme) નું મુખ્ય મથક ક્યાં છે?
20. ભારતનો પ્રથમ 'નેશનલ પાર્ક' કયો છે?
21. 'સ્ટોકહોમ પરિષદ' કયા વર્ષમાં યોજાઈ હતી?
22. પૃથ્વી સંમેલન (Earth Summit) 1992 ક્યાં યોજાયું હતું?
23. નીચેનામાંથી કયું 'ગ્રીનહાઉસ ગેસ' નથી?
24. 'ટાઈગર સ્ટેટ' તરીકે કયું રાજ્ય જાણીતું છે?
25. 'ચિપકો આંદોલન' ના પ્રણેતા કોણ હતા?
26. 'બર્ડમેન ઓફ ઇન્ડિયા' તરીકે કોણ ઓળખાય છે?
27. 'ચેમ્પિયન્સ ઓફ ધ અર્થ' એવોર્ડ કોના દ્વારા અપાય છે?
28. 'રાઈટ લાઈવલીહુડ એવોર્ડ' ને કયા નામે ઓળખાય છે?
29. WWF (World Wide Fund for Nature) નું પ્રતીક કયું પ્રાણી છે?
30. 'પર્યાવરણીય પ્રભાવ આકારણી' (EIA) ની શરૂઆત ક્યારે થઈ?
31. ગ્રીન પીસ (Greenpeace) સંસ્થાનું મુખ્ય મથક ક્યાં છે?
32. કાર્બન ટેક્સ (Carbon Tax) દાખલ કરનાર પ્રથમ દેશ કયો?
33. પૃથ્વી પર સૌથી વધુ જૈવ વિવિધતા ક્યાં જોવા મળે છે?
34. કયા એવોર્ડને 'ગ્રીન ઓસ્કર' કહેવામાં આવે છે?
35. 'ગ્લોબલ 500' એવોર્ડ કોના દ્વારા આપવામાં આવે છે?
36. ભારત સરકાર દ્વારા 'પર્યાવરણ મંત્રાલય' ની સ્થાપના ક્યારે થઈ?
37. 'મેડિકલ વેસ્ટ' ના નિકાલ માટે કઈ પદ્ધતિ શ્રેષ્ઠ છે?
38. 'ઇકો-માર્ક' (Eco-Mark) શું સૂચવે છે?
39. CPCB ની સ્થાપના કયા એક્ટ હેઠળ થઈ છે?
40. 'ઈન્દ્રધનુષ' શાની સાથે સંબંધિત છે? (પર્યાવરણ સંદર્ભે)
