📜 ઇતિહાસ: વૈદિક યુગ, જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મ

📜 ઇતિહાસ: વૈદિક યુગ, જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મ (40 પ્રશ્નો)

Time Remaining: 30:00

Enter Your Name:

NOTICE: To start the quiz, enter your name and press the 'Start Quiz' button above or below.

1. ઋગ્વેદિક કાળમાં 'જન' (Jana) ના વડાને શું કહેવામાં આવતું હતું?

વિશપતિ રાજન્ ગૃહપતિ સેનાની પ્રયાસ નથી કર્યો

2. કયો વેદ ગદ્ય અને પદ્ય (Prose and Poetry) બંનેમાં લખાયેલો છે અને ધાર્મિક વિધિઓ (Rituals) સાથે સંબંધિત છે?

યજુર્વેદ ઋગ્વેદ સામવેદ અથર્વવેદ પ્રયાસ નથી કર્યો

3. કઈ સંસ્થા 'ઉત્તર વૈદિક કાળ' (Later Vedic Period) માં પોતાનું મહત્વ ગુમાવી દીધું અને રાજાનો પ્રભાવ વધ્યો?

વિદથ (Vidatha) સભા (Sabha) સમિતિ (Samiti) પરિષદ (Parishad) પ્રયાસ નથી કર્યો

4. વૈદિક કાળના મુખ્ય દેવતાઓ અને તેમની ભૂમિકાઓ પૈકી કઈ જોડ સાચી છે?

ઇન્દ્ર - પવન અને ગર્જનાના દેવ અગ્નિ - પશુઓના દેવ વરુણ - નૈતિક વ્યવસ્થા (ઋત)ના દેવ રુદ્ર - વનસ્પતિ દેવ પ્રયાસ નથી કર્યો

5. 'બ્રાહ્મણ ગ્રંથો' (Brahmanas) મુખ્યત્વે શેની સાથે સંબંધિત છે?

ફિલોસોફી અને જ્ઞાન વૈદિક સ્તોત્રોની વિધિઓ અને સમજૂતી જાદુ અને તંત્ર-મંત્ર રાજાઓની વંશાવળી પ્રયાસ નથી કર્યો

6. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: 'ઋગ્વેદિક કાળ' માં સમાજ જન્મ આધારિત નહીં, પણ વ્યવસાય આધારિત વર્ણ વ્યવસ્થા ધરાવતો હતો.
વિધાન II: 'ઉત્તર વૈદિક કાળ' માં રાજાનું પદ વંશાનુગત બન્યું અને 'વર્ણ વ્યવસ્થા' જન્મ આધારિત થઈ.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

7. કયો વેદ વૈદિક કાળમાં સંગીત અને મંત્રોના જ્ઞાન સાથે સંકળાયેલો છે?

અથર્વવેદ સામવેદ યજુર્વેદ ઋગ્વેદ પ્રયાસ નથી કર્યો

8. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: ઉપનિષદો (Upanishads) વૈદિક ફિલસૂફીનો સાર છે અને તેને 'વેદાંત' પણ કહેવામાં આવે છે.
વિધાન II: ઉપનિષદો મુખ્યત્વે કર્મકાંડો અને યજ્ઞો પર ભાર મૂકે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. માત્ર વિધાન I સાચું છે, II ખોટું છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

9. ઉત્તર વૈદિક કાળમાં 'બલિ' (Bali) શબ્દનો અર્થ શું હતો?

બલિદાન બળદ કર (Tax) જે રાજાને આપવામાં આવતો હતો યુદ્ધ પ્રયાસ નથી કર્યો

10. વૈદિક કાળમાં 'વિદથ' (Vidatha) શું હતું?

આ એક પ્રકારની ન્યાયસભા હતી આ એક લશ્કરી ટુકડી હતી આ એક સામાન્ય સભા હતી આ સૌથી જૂની અને લોકપ્રિય સભા હતી, જે નૃત્ય અને યુદ્ધ સાથે સંકળાયેલી હતી. પ્રયાસ નથી કર્યો

11. મહાવીર સ્વામી જૈન ધર્મના કેટલામા તીર્થંકર હતા?

22મા 23મા 24મા 25મા પ્રયાસ નથી કર્યો

12. જૈન ધર્મના ત્રણ રત્નો (Triratna) માં કયા સિદ્ધાંતનો સમાવેશ થતો નથી?

સમ્યક જ્ઞાન (Right Knowledge) સમ્યક આચરણ (Right Conduct) સમ્યક શ્રદ્ધા (Right Faith) સમ્યક અહિંસા (Right Non-violence) પ્રયાસ નથી કર્યો

13. જૈન ધર્મનો કયો સિદ્ધાંત 'અનેકાંતવાદ' (Anekantavada) તરીકે ઓળખાય છે?

પાંચ મહાવ્રતોનો સિદ્ધાંત બ્રહ્મચર્યનો સિદ્ધાંત સ્યાદવાદ (Syadvada) - સાપેક્ષતાનો સિદ્ધાંત જ્ઞાનની બહુવિધતાનો સિદ્ધાંત પ્રયાસ નથી કર્યો

14. પ્રથમ જૈન સંગીતિ (Council) કયા સ્થળે આયોજિત કરવામાં આવી હતી?

પાટલીપુત્ર વલભી રાજગૃહ શ્રવણબેલગોલા પ્રયાસ નથી કર્યો

15. જૈન ધર્મના 'દિગંબર' (Digambara) સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ કોના નેતૃત્વ હેઠળ દક્ષિણ ભારત ગયા હતા?

સ્થૂલભદ્ર ભદ્રબાહુ વર્ધમાન પાર્શ્વનાથ પ્રયાસ નથી કર્યો

16. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: જૈન ધર્મમાં 'કર્મ' ને પુનર્જન્મ અને દુઃખનું મૂળ કારણ માનવામાં આવે છે.
વિધાન II: જૈન ધર્મમાં 'નિર્વાણ' (Nirvana) પ્રાપ્ત કરવા માટે ઉપવાસ અને કઠોર તપસ્યાને અંતિમ માર્ગ ગણવામાં આવે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

17. મહાવીર સ્વામીના પાંચ મહાવ્રતોમાં કયું વ્રત પાર્શ્વનાથે આપેલા ચાર વ્રતોમાં પાછળથી ઉમેરવામાં આવ્યું?

અહિંસા સત્ય અસ્તેય (ચોરી ન કરવી) બ્રહ્મચર્ય પ્રયાસ નથી કર્યો

18. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: 'શ્વેતાંબર' (Shvetambara) સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ સફેદ વસ્ત્રો ધારણ કરે છે.
વિધાન II: 'દિગંબર' સંપ્રદાય માને છે કે સ્ત્રીઓ મોક્ષ (Moksha) પ્રાપ્ત કરી શકતી નથી.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. માત્ર વિધાન I સાચું છે, II ખોટું છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

19. જૈન ધર્મના કયા તીર્થંકરને 'યશોધરા' નામે ઓળખવામાં આવે છે?

ઋષભદેવ પાર્શ્વનાથ વર્ધમાન મહાવીર અજિતનાથ પ્રયાસ નથી કર્યો

20. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: જૈન ધર્મમાં 'અહિંસા' નો સિદ્ધાંત એટલો કડક છે કે તે ખેતી (Agriculture) ને પણ હિંસક પ્રવૃત્તિ ગણે છે.
વિધાન II: આ કારણથી જૈન ધર્મના મોટાભાગના અનુયાયીઓ વેપાર અને વાણિજ્યમાં જોડાયા.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

21. ગૌતમ બુદ્ધે તેમનો પ્રથમ ઉપદેશ કયા સ્થળે આપ્યો હતો, જેને 'ધર્મચક્ર પ્રવર્તન' કહેવાય છે?

સારનાથ બોધ ગયા કુશીનગર લુમ્બિની પ્રયાસ નથી કર્યો

22. બૌદ્ધ ધર્મના 'અષ્ટંગિક માર્ગ' (Eightfold Path) માં નીચેનામાંથી કયા સિદ્ધાંતનો સમાવેશ થતો નથી?

સમ્યક સંકલ્પ (Right Resolve) સમ્યક દ્રષ્ટિ (Right Understanding) સમ્યક વાણી (Right Speech) સમ્યક તપસ્યા (Right Penance) પ્રયાસ નથી કર્યો

23. 'મહાપરિનિર્વાણ' (Mahaparinirvana) કયા સ્થળે થયું હતું?

સારનાથ બોધ ગયા કુશીનગર વૈશાલી પ્રયાસ નથી કર્યો

24. કઈ બૌદ્ધ પરિષદ (Buddhist Council) માં બૌદ્ધ ધર્મ 'હિનયાન' અને 'મહાયાન' સંપ્રદાયોમાં વિભાજિત થયો હતો?

પ્રથમ બૌદ્ધ પરિષદ દ્વિતીય બૌદ્ધ પરિષદ તૃતીય બૌદ્ધ પરિષદ ચતુર્થ બૌદ્ધ પરિષદ પ્રયાસ નથી કર્યો

25. બૌદ્ધ સાહિત્યમાં 'ત્રિપિટક' (Tripitaka) શું છે?

બુદ્ધના ત્રણ શિષ્યો બૌદ્ધ ધર્મના ત્રણ મુખ્ય ગ્રંથો (વિનય, સુત્ત, અભિધમ્મ) બુદ્ધના ત્રણ ઉપદેશો ત્રણ મુખ્ય તહેવારો પ્રયાસ નથી કર્યો

26. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: 'મહાયાન' સંપ્રદાયે બુદ્ધને એક દેવતા તરીકે સ્વીકાર્યા અને મૂર્તિ પૂજા શરૂ કરી.
વિધાન II: 'હિનયાન' સંપ્રદાયે બુદ્ધને માત્ર મહાન શિક્ષક તરીકે માન્યા અને મૂર્તિ પૂજાનો વિરોધ કર્યો.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

27. બૌદ્ધ ધર્મના ચાર આર્ય સત્યોનો સાચો ક્રમ કયો છે?

દુઃખ, દુઃખ નિરોધ, દુઃખ સમુદાય, દુઃખ નિરોધ માર્ગ દુઃખ, દુઃખ સમુદાય, દુઃખ નિરોધ, દુઃખ નિરોધ માર્ગ દુઃખ સમુદાય, દુઃખ, દુઃખ નિરોધ, દુઃખ નિરોધ માર્ગ દુઃખ નિરોધ, દુઃખ, દુઃખ સમુદાય, દુઃખ નિરોધ માર્ગ પ્રયાસ નથી કર્યો

28. ગૌતમ બુદ્ધના ગૃહ ત્યાગ (Renunciation) ની ઘટનાને બૌદ્ધ ધર્મમાં શું કહેવામાં આવે છે?

ધર્મચક્ર પ્રવર્તન મહાભિનિષ્ક્રમણ મહાપરિનિર્વાણ બોધિ પ્રયાસ નથી કર્યો

29. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: અશોકના શાસન દરમિયાન ત્રીજી બૌદ્ધ પરિષદ પાટલીપુત્રમાં યોજાઈ હતી.
વિધાન II: આ પરિષદનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 'વિનય પિટક' નું સંકલન કરવાનો હતો.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

30. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: જૈન ધર્મ અને બૌદ્ધ ધર્મ બંને 'અહિંસા' ના સિદ્ધાંત પર ભાર મૂકે છે.
વિધાન II: બંને ધર્મો વેદોની સત્તા અને વર્ણ વ્યવસ્થાને સ્વીકારે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

31. વૈદિક કાળમાં મુખ્યત્વે કયા દેવતાઓ લોકપ્રિય હતા? (પાછળથી બિન-મહત્વપૂર્ણ બન્યા)

બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, મહેશ ઇન્દ્ર, વરુણ, અગ્નિ ગણેશ, લક્ષ્મી કૃષ્ણ, રામ પ્રયાસ નથી કર્યો

32. જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મ બંનેમાં 'મોક્ષ' (Moksha) નું અંતિમ લક્ષ્ય કયા માર્ગ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે?

આત્મ-શુદ્ધિ અને કઠોર તપસ્યા ધાર્મિક ગ્રંથોનો અભ્યાસ રાજાના આશ્રયથી સામાજિક સેવા પ્રયાસ નથી કર્યો

33. કઈ બૌદ્ધ પરિષદ કનિષ્કના શાસનકાળ દરમિયાન યોજાઈ હતી?

પ્રથમ દ્વિતીય તૃતીય ચતુર્થ પ્રયાસ નથી કર્યો

34. જૈન ધર્મના પાંચ મહાવ્રતોનો સાચો ક્રમ શું છે? (પાર્શ્વનાથના ચાર વ્રતો + મહાવીરનું એક)

સત્ય, અહિંસા, અપરિગ્રહ, અસ્તેય, બ્રહ્મચર્ય અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય, અપરિગ્રહ, બ્રહ્મચર્ય બ્રહ્મચર્ય, અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય, અપરિગ્રહ અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય, બ્રહ્મચર્ય, અપરિગ્રહ પ્રયાસ નથી કર્યો

35. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: વૈદિક કાળમાં 'ઋત' (Rita) ને નૈતિક અને કુદરતી વ્યવસ્થાનો આધાર માનવામાં આવતો હતો.
વિધાન II: બૌદ્ધ ધર્મના 'ધમ્મ' (Dhamma) માં આ નૈતિક અને કુદરતી વ્યવસ્થાના ખ્યાલનું પ્રતિબિંબ જોવા મળે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

36. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: જૈન ધર્મ અને બૌદ્ધ ધર્મ બંને 'કર્મ' (Karma) ના સિદ્ધાંતમાં વિશ્વાસ ધરાવે છે.
વિધાન II: બંને ધર્મોએ ગરીબ અને પછાત વર્ગના લોકોને સરળતાથી સ્વીકાર્યા, જેના કારણે તેમનો ફેલાવો ઝડપી બન્યો.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

37. વૈદિક કાળમાં 'ગૃહપતિ' કોને કહેવાતો હતો?

સૈન્યનો વડો ઘરનો વડો (પિતા) કબીલાનો વડો બ્રાહ્મણ પ્રયાસ નથી કર્યો

38. જૈન ધર્મ અને બૌદ્ધ ધર્મનો ઉદ્ભવ કયા ક્ષેત્રમાં થયો?

દક્ષિણ ભારત પશ્ચિમ ભારત પૂર્વ ભારત (મગધ પ્રદેશ) ઉત્તર પશ્ચિમ ભારત પ્રયાસ નથી કર્યો

39. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: વૈદિક સાહિત્યમાં 'આરણ્યકો' જંગલોમાં રહેતા ઋષિઓ દ્વારા લખવામાં આવ્યા હતા.
વિધાન II: આરણ્યકો મુખ્યત્વે કર્મકાંડો અને યજ્ઞોના દાર્શનિક અર્થઘટન સાથે સંબંધિત છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

40. બૌદ્ધ ધર્મના 'તૃતીય રત્ન' (Third Jewel) માં શાનો સમાવેશ થાય છે?

બુદ્ધ ધમ્મ સંઘ (Sangha) ધર્મચક્ર પ્રયાસ નથી કર્યો