🌍 પર્યાવરણ: જળ, જમીન અને વાયુ પ્રદૂષણ

🌍 પર્યાવરણ: જળ, જમીન અને વાયુ પ્રદૂષણ (40 પ્રશ્નો)

Time Remaining: 30:00

Enter Your Name:

NOTICE: To start the quiz, enter your name and press the 'Start Quiz' button above or below.

1. પીવાના પાણીમાં ફ્લોરાઇડની વધુ પડતી હાજરીથી કયો રોગ થાય છે?

કમળો (Jaundice) મેટાબોલિક રોગ ફ્લોરોસિસ (Fluorosis) ટાઇફોઇડ પ્રયાસ નથી કર્યો

2. જળ પ્રદૂષણનું મુખ્ય બિન-બિંદુ સ્ત્રોત (Non-point Source) કયું છે?

ઔદ્યોગિક એકમોનું આઉટલેટ ગટરની પાઇપલાઇન ખેતીવાડીનું ધોવાણ (કૃષિ કચરો) થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ પ્રયાસ નથી કર્યો

3. જળ પ્રદૂષણ અટકાવવા માટેનો સૌથી અસરકારક ઉપાય કયો છે?

માત્ર નદીઓમાં ફિલ્ટર લગાવવા જળ શુદ્ધિકરણ પ્લાન્ટ સ્થાપવા અને ઔદ્યોગિક ગંદા પાણીને ટ્રીટ કરવું ખેતીમાં જંતુનાશકોનો વધુ ઉપયોગ કરવો ભૂગર્ભ જળનો વધુ પડતો ઉપયોગ કરવો પ્રયાસ નથી કર્યો

4. કયા ભારે ધાતુ (Heavy Metal) ના પ્રદૂષણથી 'મિનામાતા' (Minamata) રોગ થાય છે?

ક્રોમિયમ (Cr) કેડમિયમ (Cd) પારો (Mercury - Hg) આર્સેનિક (As) પ્રયાસ નથી કર્યો

5. જળ પ્રદૂષણ માટે 'થર્મલ પ્રદૂષણ' (Thermal Pollution) નો મુખ્ય સ્ત્રોત શું છે?

વાતાવરણનું ગરમ થવું વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતું ગરમ પાણી નદીઓમાં ઠંડા પાણીનું મિશ્રણ ગંદા પાણીનો નિકાલ પ્રયાસ નથી કર્યો

6. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: 'યુટ્રોફિકેશન' (Eutrophication) ની પ્રક્રિયા જળાશયમાં પોષક તત્ત્વોના વધારાને કારણે થાય છે.
વિધાન II: આના કારણે લીલ (Algae) નું પ્રમાણ વધે છે અને પાણીમાં ઑક્સિજન (BOD) નું સ્તર ઘટે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

7. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: પીવાના પાણીમાં નાઇટ્રેટની વધુ પડતી હાજરી 'બ્લુ બેબી સિન્ડ્રોમ' (Blue Baby Syndrome) માટે જવાબદાર છે.
વિધાન II: આર્સેનિકનું પ્રદૂષણ મુખ્યત્વે ભૂગર્ભ જળના અકુદરતી સ્ત્રોતોમાંથી થાય છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. માત્ર વિધાન I સાચું છે, II ખોટું છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

8. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: જળ પ્રદૂષણ નિવારણ અને નિયંત્રણ અધિનિયમ કઈ સાલમાં પસાર થયો?
વિધાન II: આ અધિનિયમ કેન્દ્ર અને રાજ્ય સ્તરે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB/SPCB) ની રચના માટે જવાબદાર છે.

1972 1974 1981 1986 પ્રયાસ નથી કર્યો

9. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: 'બિંદુ સ્ત્રોત' (Point Sources) માં ગંદા પાણીના ચોક્કસ આઉટલેટ્સનો સમાવેશ થાય છે.
વિધાન II: 'બિન-બિંદુ સ્ત્રોત' માં ખેતરો અને બાંધકામ સ્થળોમાંથી આવતા કચરાનો સમાવેશ થાય છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

10. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: જળ પ્રદૂષણથી 'કેડમિયમ' (Cadmium) ના કારણે 'ઇટાઇ-ઇટાઇ' (Itai-Itai) નામનો હાડકાંનો રોગ થાય છે.
વિધાન II: આર્સેનિકની વધુ પડતી હાજરી ભૂગર્ભ જળમાં 'બ્લેક ફૂટ ડિસીઝ' (Black Foot Disease) માટે જવાબદાર છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

11. શહેરી વિસ્તારોમાં વાયુ પ્રદૂષણનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત કયો છે?

થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ વાહનોમાંથી નીકળતો ધુમાડો ઔદ્યોગિક એકમો કૃષિ કચરો બાળવો પ્રયાસ નથી કર્યો

12. કયા વાયુઓ ભેજ સાથે ભળીને એસિડ વરસાદ (Acid Rain) માટે મુખ્યત્વે જવાબદાર છે?

મિથેન અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ અને નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ ઓઝોન અને કાર્બન મોનોક્સાઇડ હાઇડ્રોજન અને નાઇટ્રોજન પ્રયાસ નથી કર્યો

13. વાહનોમાં ઉત્પન્ન થતા ઝેરી વાયુઓને ઓછા નુકસાનકારક વાયુઓમાં રૂપાંતરિત કરવા કઈ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થાય છે?

સ્ક્રબર (Scrubber) ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિક પ્રેસિપિટેટર ઉત્પ્રેરક કન્વર્ટર (Catalytic Converter) ફિલ્ટરેશન પ્લાન્ટ પ્રયાસ નથી કર્યો

14. વાયુ પ્રદૂષણમાં PM 2.5 અને PM 10 શું દર્શાવે છે?

વાયુનું દબાણ વાયુના કણોનું કદ (માઇક્રોમીટરમાં) પ્રદૂષણનો સ્તર (ppm) કણોની રાસાયણિક પ્રકૃતિ પ્રયાસ નથી કર્યો

15. સ્મોગ (ધૂંધળું વાતાવરણ) મુખ્યત્વે કયા ઘટકોના મિશ્રણથી બને છે?

ધૂળ અને નાઇટ્રોજન ધુમાડો અને ધુમ્મસ કાર્બન મોનોક્સાઇડ અને CFC રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થો પ્રયાસ નથી કર્યો

16. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ (SO2) મુખ્યત્વે આંખોમાં બળતરા અને શ્વસન સંબંધી સમસ્યાઓ માટે જવાબદાર છે.
વિધાન II: કાર્બન મોનોક્સાઇડ (CO) એ ગ્રીનહાઉસ ગેસ છે જે ગ્લોબલ વોર્મિંગ માટે જવાબદાર છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. માત્ર વિધાન I સાચું છે, II ખોટું છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

17. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: ઓઝોન (O3) ને સપાટી પર 'ખરાબ ઓઝોન' કહેવાય છે, જે વાયુ પ્રદૂષક છે.
વિધાન II: ઓઝોન સ્તરનું ઘસાણ (Depletion) એ પૃથ્વી પર ઓઝોન વાયુની ઉણપને કારણે થાય છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. માત્ર વિધાન I સાચું છે, II ખોટું છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

18. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિક પ્રેસિપિટેટર (ESP) નો ઉપયોગ વાહનોના પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે.
વિધાન II: સીએનજી (CNG) નો ઉપયોગ વાયુ પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટેનો એક અસરકારક ઉપાય છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે, I ખોટું છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

19. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: પ્રદૂષકોને પકડવા માટે 'સ્ક્રબર' (Scrubber) ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થાય છે, જે પાણીના છંટકાવ દ્વારા પ્રદૂષકોને ફિલ્ટર કરે છે.
વિધાન II: આ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ખાસ કરીને ધૂળ અને PM2.5 જેવા કણોને દૂર કરવા માટે થાય છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

20. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: કાર્બન મોનોક્સાઇડ (CO) માનવ રક્તમાં ઓક્સિજનના પરિવહનને અટકાવે છે.
વિધાન II: નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ (NOx) એસિડ વરસાદ અને ગ્રીનહાઉસ અસર બંનેમાં ફાળો આપે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

21. જમીન પ્રદૂષણનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત કયો છે?

કૃષિમાંથી નીકળતા જંતુનાશકો અને ખાતરો ભારે ઉદ્યોગોનો કચરો પ્લાસ્ટિક અને અન્ય નક્કર કચરો ખાણકામની પ્રવૃત્તિઓ પ્રયાસ નથી કર્યો

22. જમીન પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટેનો સૌથી મૂળભૂત સિદ્ધાંત કયો છે?

ઉપયોગ, સંગ્રહ, નિકાલ ઘટાડો, પુનઃઉપયોગ, રિસાયકલ (3R) જંતુનાશકોનો ઉપયોગ, ટ્રીટમેન્ટ, નિકાલ વનીકરણ, સિંચાઈ, ખાણકામ પ્રયાસ નથી કર્યો

23. જમીન પ્રદૂષણ અટકાવવામાં જૈવ-ઉપચાર (Bio-remediation) શું છે?

છોડ દ્વારા પ્રદૂષકોને શોષી લેવા જમીનને પાણીથી ધોવી જમીનમાં રાસાયણિક ટ્રીટમેન્ટ કરવી જૈવિક સજીવો (બેક્ટેરિયા) દ્વારા પ્રદૂષકોનું વિઘટન કરવું પ્રયાસ નથી કર્યો

24. જમીનમાં ભારે ધાતુઓ અને જંતુનાશકોના પ્રવેશથી કઈ પ્રક્રિયા થાય છે?

યુટ્રોફિકેશન ફોટોકેમિકલ સ્મોગ ફૂડ ચેઇન (આહાર શૃંખલા) માં પ્રવેશ ઓઝોન સ્તરનું નિર્માણ પ્રયાસ નથી કર્યો

25. જમીન પ્રદૂષણ નિવારવા માટે જૈવિક ખેતી (Organic Farming) નો મુખ્ય ફાયદો શું છે?

ઉત્પાદન ઝડપથી વધારવું જમીનમાં રાસાયણિક ખાતરોનો ઉપયોગ ટાળવો ઓછી જમીનનો ઉપયોગ કરવો ભૂગર્ભ જળનો વધુ ઉપયોગ પ્રયાસ નથી કર્યો

26. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: જમીનનું ધોવાણ (Soil Erosion) એક મુખ્ય જમીન પ્રદૂષણ પ્રક્રિયા છે, જે જમીનની ફળદ્રુપતા ઘટાડે છે.
વિધાન II: ઈ-વેસ્ટ (E-waste) માં ઝેરી ભારે ધાતુઓ હોય છે, જે જમીનને લાંબા ગાળે પ્રદૂષિત કરે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

27. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: જમીન પ્રદૂષણ નિવારવા માટે વૃક્ષો વાવવા એ એક મહત્વપૂર્ણ ઉપાય છે.
વિધાન II: શહેરી વિસ્તારોમાં નક્કર કચરા (Solid Waste) નું નિયંત્રણ જમીન પ્રદૂષણનો સૌથી મોટો પડકાર છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

28. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: 'ઇન્ટિગ્રેટેડ પેસ્ટ મેનેજમેન્ટ' (IPM) માં રાસાયણિક જંતુનાશકોનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે ટાળવામાં આવે છે.
વિધાન II: IPM જંતુઓ નિયંત્રિત કરવા માટે જૈવિક અને યાંત્રિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે, I ખોટું છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

29. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: પૃથ્વીની સપાટીની નજીકનું ઓઝોન (O3) વાયુ પ્રદૂષક તરીકે કાર્ય કરે છે.
વિધાન II: સીએનજી (CNG) અને એલપીજી (LPG) નો ઉપયોગ વાયુ પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, કારણ કે તે સ્વચ્છ બળતણ છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

30. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાન I: 'ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિક પ્રેસિપિટેટર' (ESP) માત્ર વાયુ પ્રદૂષણ નિયંત્રિત કરે છે.
વિધાન II: 'સ્ક્રબર' (Scrubber) પ્રદૂષકોને દૂર કરવા માટે પાણીનો ઉપયોગ કરે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે, I ખોટું છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

31. કયો વાયુ ગ્લોબલ વોર્મિંગ (Global Warming) માટે સૌથી વધુ જવાબદાર છે?

કાર્બન મોનોક્સાઇડ મિથેન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ઓઝોન પ્રયાસ નથી કર્યો

32. ઓઝોન સ્તરને નુકસાન પહોંચાડતા મુખ્ય વાયુઓ કયા છે?

સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ અને મિથેન કાર્બન મોનોક્સાઇડ અને નાઇટ્રોજન ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન (CFCs) હાઇડ્રોજન અને હિલિયમ પ્રયાસ નથી કર્યો

33. જમીનમાંથી પ્રદૂષકોને દૂર કરવા માટે છોડનો ઉપયોગ કરવાની પ્રક્રિયા શું કહેવાય છે?

હાઇડ્રોપોનિક્સ ફાઇટોરેમિડિએશન (Phytoremediation) કીમોરેમિડિએશન બાયોફિલ્ટરેશન પ્રયાસ નથી કર્યો

34. ભારતમાં જળ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટેનો મુખ્ય કાયદો કઈ સાલમાં પસાર થયો?

1972 1974 1981 1986 પ્રયાસ નથી કર્યો

35. થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સમાંથી નીકળતો મુખ્ય કણ પદાર્થ કયો છે?

સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ ફ્લાય એશ (Fly Ash) કાર્બન મોનોક્સાઇડ પ્રયાસ નથી કર્યો

36. કયા પ્રકારનું પ્રદૂષણ 'પારદર્શિતા વિરોધી કાયદાઓ' (Anti-transparency Laws) દ્વારા નિયંત્રિત કરી શકાય છે?

જળ પ્રદૂષણ ધ્વનિ પ્રદૂષણ જમીન પ્રદૂષણ કિરણોત્સર્ગી પ્રદૂષણ પ્રયાસ નથી કર્યો

37. નક્કર કચરાના બિન-વાયુયુક્ત (anaerobic) વિઘટનથી કયો ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્પન્ન થાય છે?

કાર્બન ડાયોક્સાઇડ સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ મિથેન કાર્બન મોનોક્સાઇડ પ્રયાસ નથી કર્યો

38. ધ્વનિ પ્રદૂષણ (Noise Pollution) નું સૌથી મોટું પરિણામ શું છે?

સ્મૃતિ ભ્રંશ સાંભળવાની ક્ષતિ ચામડીના રોગો ડાયાબિટીસ પ્રયાસ નથી કર્યો

39. જમીન પ્રદૂષણ માટે 'ઇ-વેસ્ટ' (E-Waste) માં કયા ઝેરી ધાતુઓ હોય છે?

નિકલ અને ઝીંક પારો અને કેડમિયમ સોડિયમ અને પોટેશિયમ કાર્બન અને સિલિકોન પ્રયાસ નથી કર્યો

40. ભારતમાં પર્યાવરણ સંરક્ષણ અધિનિયમ (EPA) કઈ સાલમાં પસાર થયો?

1974 1981 1986 2000 પ્રયાસ નથી કર્યો