🌾 અર્થશાસ્ત્ર અને કૃષિ: પાકો, સિંચાઈ અને યોજનાઓ (40 પ્રશ્નો)
1. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિધાનો:
વિધાન I: રવી પાકની વાવણી સામાન્ય રીતે ચોમાસાના પ્રારંભે (જૂન-જુલાઈ) થાય છે.
વિધાન II: ખરીફ પાકની લણણી શિયાળાના પ્રારંભે (સપ્ટેમ્બર-ઓક્ટોબર) થાય છે.
વિધાન III: ઝાયદ પાક ટૂંકા સમયગાળા માટે, ઉનાળામાં (માર્ચ-મે) ઉગાડવામાં આવે છે.
વિધાન IV: ઘઉં અને જવ એ મુખ્ય રવી પાકો છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
2. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ (PM-KISAN) યોજના:
વિધાન I: આ યોજના હેઠળ, તમામ જમીનધારક ખેડૂત પરિવારોને દર વર્ષે ₹6000ની આવક સહાય આપવામાં આવે છે.
વિધાન II: આ રકમ 4 સમાન હપ્તામાં (પ્રત્યેક ₹1500) સીધા લાભાર્થીના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે.
વિધાન III: વર્તમાન/ભૂતપૂર્વ બંધારણીય હોદ્દા ધારકો અને સરકારી કર્મચારીઓ આ યોજના માટે પાત્ર નથી.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
3. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
મુખ્ય રોકડિયા પાકો અને ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓ:
વિધાન I: કપાસ (Cotton): તેને ઉષ્ણકટિબંધીય અને પેટા-ઉષ્ણકટિબંધીય પાક ગણવામાં આવે છે અને તેને ઉગાડવા માટે કાળી જમીન (Black Soil) સૌથી અનુકૂળ છે.
વિધાન II: ચા (Tea): આ પાક માટે ઊંડી, ફળદ્રુપ, સારી રીતે નિકાલવાળી (Well-drained) જમીન અને પુષ્કળ વરસાદની જરૂર પડે છે, અને તેને ઢોળાવવાળી જમીન (Sloping land) પર ઉગાડવામાં આવે છે.
વિધાન III: શેરડી (Sugarcane): તેને ઉષ્ણકટિબંધીય તેમજ પેટા-ઉષ્ણકટિબંધીય પાક તરીકે ગણવામાં આવે છે, અને તે ભારતમાં સૌથી વધુ વાવેતર થતો રોકડિયો પાક છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
4. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
સૂક્ષ્મ સિંચાઈ પદ્ધતિઓ (Micro Irrigation Methods):
વિધાન I: ટપક સિંચાઈ (Drip Irrigation) પદ્ધતિમાં પાણીનો વપરાશ ઊંચો હોય છે, પરંતુ પાકનું ઉત્પાદન ઓછું હોય છે.
વિધાન II: ફુવારા સિંચાઈ (Sprinkler Irrigation) પદ્ધતિ ઊંચા-નીચા (Undulating) ભૂપ્રદેશ પર જ્યાં અન્ય સિંચાઈ શક્ય ન હોય ત્યાં ઉપયોગી છે.
વિધાન III: ભારતમાં 'પ્રતિ ટીપાં વધુ પાક' ('Per Drop More Crop') યોજના સૂક્ષ્મ સિંચાઈને પ્રોત્સાહન આપે છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
5. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
પ્રધાનમંત્રી ફસલ બીમા યોજના (PMFBY):
વિધાન I: આ યોજનાનો હેતુ કુદરતી આફતો, જીવાતો અને રોગોથી થતા પાકના નુકસાન સામે વીમા કવચ પૂરું પાડવાનો છે.
વિધાન II: ખરીફ પાક માટે ખેડૂતોએ 1.5% અને રવી પાક માટે 2% વીમા પ્રીમિયમ ચૂકવવું પડે છે.
વિધાન III: બાગાયતી (Horticultural) પાકો માટે પ્રીમિયમ 5% છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
6. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
હરિત ક્રાંતિ (Green Revolution):
વિધાન I: હરિત ક્રાંતિ મુખ્યત્વે ઊંચા ઉપજવાળા બિયારણ (High Yielding Variety - HYV) ના ઉપયોગ સાથે સંબંધિત છે.
વિધાન II: આ ક્રાંતિનો સૌથી વધુ ફાયદો ઘઉં અને ચોખાના ઉત્પાદનને થયો હતો.
વિધાન III: ડૉ. એમ. એસ. સ્વામીનાથન ભારતમાં હરિત ક્રાંતિના જનક ગણાય છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
7. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
વિવિધ ક્રાંતિઓ (Revolutions):
વિધાન I: સોનેરી ક્રાંતિ (Golden Revolution): ફળો અને મધના ઉત્પાદન સાથે સંબંધિત છે.
વિધાન II: શ્વેત ક્રાંતિ (White Revolution): મત્સ્ય ઉત્પાદન સાથે સંબંધિત છે.
વિધાન III: ગોળ ક્રાંતિ (Round Revolution): બટાટાના ઉત્પાદન સાથે સંબંધિત છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
8. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (Minimum Support Price - MSP):
વિધાન I: MSP એ કિંમત છે જેના પર સરકાર ખેડૂતો પાસેથી ચોક્કસ પાકની ખરીદી કરે છે.
વિધાન II: કૃષિ ખર્ચ અને કિંમતો માટેનું કમિશન (CACP) સરકારને MSP ની ભલામણ કરે છે.
વિધાન III: ખરીફ અને રવી સીઝનના 23 મુખ્ય પાકો માટે MSP જાહેર કરવામાં આવે છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
9. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
સિંચાઈના મુખ્ય સ્ત્રોતો:
વિધાન I: ભારતમાં ખેતી માટે સિંચાઈનો મુખ્ય સ્ત્રોત કૂવા અને ટ્યુબવેલ (Well and Tube-well) છે.
વિધાન II: નહેરો (Canals) સિંચાઈનો સૌથી પ્રાચીન અને અસરકારક સ્ત્રોત છે.
વિધાન III: તળાવો (Tanks) દક્ષિણ ભારતમાં સિંચાઈનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
10. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ (Soil Health Card) યોજના:
વિધાન I: આ યોજના 2015 માં શરૂ કરવામાં આવી હતી.
વિધાન II: આ યોજના હેઠળ, ખેડૂતોને દર 3 વર્ષે માટીની ગુણવત્તાનું વિશ્લેષણ કરતો રિપોર્ટ આપવામાં આવે છે.
વિધાન III: આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવાનો અને પોષક તત્વોના વધુ પડતા ઉપયોગને ટાળવાનો છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
11. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
મુખ્ય આર્થિક પાકોનું ઉત્પાદન (ભારત સંદર્ભે):
વિધાન I: ડાંગર (ચોખા) ભારતમાં સૌથી વધુ વાવેતર થતો મુખ્ય ખાદ્ય પાક છે.
વિધાન II: ફળો અને શાકભાજીના ઉત્પાદનમાં ભારત વિશ્વમાં પ્રથમ ક્રમે છે.
વિધાન III: ઘઉંના ઉત્પાદન માટે મુખ્યત્વે કાળી જમીન (Black soil) અનુકૂળ છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
12. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
ઇ-નામ (e-NAM) યોજના:
વિધાન I: e-NAM એ દેશભરના કૃષિ બજારો (APMC) ને એક સામાન્ય ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પર જોડવાની યોજના છે.
વિધાન II: આનાથી ખેડૂતોને તેમના ઉત્પાદનો માટે બહેતર કિંમતો મેળવવામાં મદદ મળે છે.
વિધાન III: આ યોજનાનું અમલીકરણ કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવે છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
13. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
પ્રધાનમંત્રી કૃષિ સિંચાઈ યોજના (PMKSY):
વિધાન I: આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 'હર ખેત કો પાની' (Every field should get water) પ્રાપ્ત કરવાનો છે.
વિધાન II: આ યોજનાનું એક ઘટક 'પ્રતિ ટીપાં વધુ પાક' (Per Drop More Crop) છે જે સૂક્ષ્મ સિંચાઈને પ્રોત્સાહન આપે છે.
વિધાન III: યોજનામાં વોટરશેડ ડેવલપમેન્ટ (Watershed Development) અને જળ સંરક્ષણ (Water Conservation) ના ઘટકો પણ સામેલ છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
14. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
જમીનનો પ્રકાર અને પાક:
વિધાન I: કાળી જમીન (Black Soil): કપાસ, મગફળી અને તમાકુ માટે અનુકૂળ.
વિધાન II: કાંપની જમીન (Alluvial Soil): ડાંગર, ઘઉં અને શેરડી માટે અનુકૂળ.
વિધાન III: રાતી જમીન (Red Soil): રાગી, બટાટા અને તમાકુ માટે અનુકૂળ.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
15. (વિધાન આધારિત પ્રશ્ન)
કિશાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) યોજના:
વિધાન I: KCC યોજના ખેડૂતોને સરળ અને સમયસર ધિરાણ (Credit) સહાય પૂરી પાડે છે.
વિધાન II: આ કાર્ડ માત્ર પાક ઉત્પાદન માટે જ લોન લેવાની મંજૂરી આપે છે, પશુપાલન અને મત્સ્યઉદ્યોગ માટે નહીં.
વિધાન III: KCC દ્વારા લેવાયેલ લોન પર વ્યાજ સહાય (Interest Subvention) પણ આપવામાં આવે છે.
સાચા વિધાનો/વિધાનો પસંદ કરો:
16. વિશ્વમાં ડાંગરના ઉત્પાદનમાં ભારતનો ક્રમ કયો છે?
17. ભારતમાં નીચેનામાંથી કયો પાક 'સફેદ સોનું' તરીકે જાણીતો છે?
18. કઠોળના ઉત્પાદન માટે નીચેનામાંથી કયો પાક જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવામાં મદદરૂપ છે?
19. કોફીના છોડ માટે નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિ સૌથી અનુકૂળ છે?
20. ભારતનું કયું રાજ્ય મગફળી (Groundnut) નું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે?
21. નીચેનામાંથી કયો પાક ખરીફ પાક નથી?
22. નીચેનામાંથી કયો પાક તેલીબિયાં પાકોમાં ગણાતો નથી?
23. 'બાગાયતી ખેતી' (Plantation Agriculture) નું ઉદાહરણ કયું છે?
24. શણ (Jute) ના ઉત્પાદનમાં ભારતનું અગ્રણી રાજ્ય કયું છે?
25. કયા આર્થિક પાકને '210 હિમમુક્ત દિવસો' (Frost-free days) ની જરૂર હોય છે?
26. નીચેનામાંથી કઈ સિંચાઈ પદ્ધતિ 'ભૂગર્ભ જળ' (Groundwater) નો સૌથી વધુ ઉપયોગ કરે છે?
27. સિંચાઈની કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ અસમાન (Undulating) જમીન પર અને જ્યાં પાણીની ઉપલબ્ધતા ઓછી હોય ત્યાં કરી શકાય છે?
28. પાણીની કાર્યક્ષમતા (Water Efficiency) ના સંદર્ભમાં, નીચેની પદ્ધતિઓનો સાચો ચડતો ક્રમ કયો છે?
29. ભારતમાં ખેડૂતો માટે પીએમ-કુસુમ (PM-KUSUM) યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું છે?
30. પરંપરાગત સિંચાઈ પદ્ધતિઓમાં કઈ પદ્ધતિ પાણીનો સૌથી વધુ વ્યય કરે છે?
31. રાષ્ટ્રીય કૃષિ વિકાસ યોજના (RKVY) કયા ઉદ્દેશ્ય સાથે શરૂ કરવામાં આવી હતી?
32. પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ (PM-KISAN) યોજના કયા વર્ષમાં શરૂ કરવામાં આવી હતી?
33. પ્રધાનમંત્રી ફસલ બીમા યોજના (PMFBY) નું સંચાલન કયું મંત્રાલય કરે છે?
34. નીચેનામાંથી કઈ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય કૃષિ ઉત્પાદન બજારો (APMC) માં સુધારો લાવવાનો છે?
35. કિશાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) દ્વારા આપવામાં આવતા ધિરાણની પુનઃચુકવણીની મહત્તમ સમય મર્યાદા સામાન્ય રીતે કેટલી હોય છે?
36. 'ઓપરેશન ગ્રીન્સ' (Operation Greens) યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કયા પાકોના ઉત્પાદન અને સંગ્રહને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે?
37. ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPOs) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કઈ યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે?
38. 'કૃષિ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ' (AIF) યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય શું છે?
39. પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ (PM-KISAN) યોજનાની શરૂઆત કયા રાજ્યમાંથી થઈ હતી?
40. ભારતમાં 'પરંપરાગત કૃષિ વિકાસ યોજના' (PKVY) શાના પ્રોત્સાહન સાથે સંબંધિત છે?

