🌊 મહાસાગરો અને દરિયાઈ સંસાધનો (40 MCQs)
1. મહાસાગરના તળની ભૂપૃષ્ઠ રચના વિશે વિધાનો તપાસો:
1. ખંડીય છાજલી એ સમુદ્રનો સૌથી ઓછી ઊંડાઈ ધરાવતો ભાગ છે.
2. ખંડીય ઢોળાવ છાજલી અને ઊંડા સમુદ્રના મેદાનને જોડે છે.
3. અગાધ સમુદ્રના મેદાનો પૃથ્વીના સૌથી સપાટ વિસ્તારોમાં ગણાય છે.
2. સમુદ્રના પાણીની ક્ષારતા (Salinity) વિશે વિધાનો તપાસો:
1. વિષુવવૃત્ત પાસે વધુ વરસાદને કારણે ક્ષારતામાં ઘટાડો જોવા મળે છે.
2. બંધિયાર સમુદ્ર (જેમ કે લાલ સમુદ્ર) માં ક્ષારતા વધુ હોય છે.
3. નદીઓના મુખ પાસે સમુદ્રના પાણીની ક્ષારતા વધે છે.
3. મહાસાગરના પ્રવાહો વિશે વિધાનો તપાસો:
1. ગરમ પ્રવાહો વિષુવવૃત્તથી ધ્રુવો તરફ વહે છે.
2. ઠંડા પ્રવાહો ધ્રુવોથી વિષુવવૃત્ત તરફ વહે છે.
3. જ્યાં ગરમ અને ઠંડા પ્રવાહો મળે છે ત્યાં મત્સ્યઉદ્યોગનો વિકાસ વધુ થાય છે.
4. ભરતી અને ઓટ વિશે વિધાનો તપાસો:
1. ગુરુત્તમ ભરતી પૂનમ અને અમાસના દિવસે આવે છે.
2. લઘુત્તમ ભરતી આઠમના દિવસે આવે છે જ્યારે સૂર્ય અને ચંદ્ર કાટખૂણે હોય છે.
3. ભરતી-ઓટનો મુખ્ય સ્ત્રોત સૂર્ય અને ચંદ્રનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ છે.
5. પરવાળાના દ્વીપો (Coral Reefs) વિશે વિધાનો તપાસો:
1. પરવાળા ગરમ અને સ્વચ્છ સમુદ્રી પાણીમાં જીવે છે.
2. ઓસ્ટ્રેલિયાની 'ગ્રેટ બેરિયર રીફ' વિશ્વની સૌથી મોટી પરવાળાની હારમાળા છે.
3. પરવાળાને 'સમુદ્રના વર્ષાવનો' કહેવામાં આવે છે.
6. પેસિફિક મહાસાગર વિશે વિધાનો તપાસો:
1. તે વિશ્વનો સૌથી મોટો અને ઊંડો મહાસાગર છે.
2. 'મરિયાના ટ્રેન્ચ' આ મહાસાગરમાં આવેલી છે.
3. આ મહાસાગરની આસપાસ 'રિંગ ઓફ ફાયર' આવેલી છે.
7. આટલાન્ટિક મહાસાગર વિશે વિધાનો તપાસો:
1. તેનો આકાર અંગ્રેજી અક્ષર 'S' જેવો છે.
2. વેપારની દ્રષ્ટિએ આ વિશ્વનો સૌથી વ્યસ્ત મહાસાગર છે.
3. 'બર્મુડા ટ્રાયન્ગલ' આ મહાસાગરમાં આવેલો છે.
8. દરિયાઈ સંસાધનો વિશે વિધાનો તપાસો:
1. સમુદ્રના તળિયેથી મેંગેનીઝ નોડ્યુલ્સ મળી આવે છે.
2. મિથેન હાઇડ્રેટ એ ભવિષ્યના ઉર્જા સ્ત્રોત તરીકે જોવામાં આવે છે.
3. દરિયાઈ સંસાધનો માત્ર ખાદ્ય પદાર્થો પૂરતા મર્યાદિત છે.
9. બ્લુ ઇકોનોમી વિશે વિધાનો તપાસો:
1. તે સમુદ્રી સંસાધનોના ટકાઉ ઉપયોગ દ્વારા આર્થિક વૃદ્ધિ પર ધ્યાન આપે છે.
2. તેમાં મત્સ્યપાલન, દરિયાઈ પર્યટન અને પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જાનો સમાવેશ થાય છે.
3. ભારતનું 'ડીપ ઓશન મિશન' આનો જ એક ભાગ છે.
10. સમુદ્રી જોગવાઈઓ (UNCLOS) વિશે વિધાનો તપાસો:
1. પ્રાદેશિક જળ કિનારાથી 12 નોટિકલ માઇલ સુધી હોય છે.
2. એક્સક્લુઝિવ ઇકોનોમિક ઝોન (EEZ) 200 નોટિકલ માઇલ સુધી વિસ્તરેલો છે.
3. હાઈ સીઝ (High Seas) પર કોઈ પણ દેશનો અધિકાર હોતો નથી.
11. સુનામી વિશે વિધાનો તપાસો:
1. સુનામી એ સમુદ્રના તળિયે આવતા ભૂકંપને કારણે પેદા થતા મોજાં છે.
2. ઊંડા સમુદ્રમાં સુનામીના મોજાંની ઊંચાઈ વધુ હોય છે, જ્યારે કિનારા પર ઓછી હોય છે.
3. સુનામી જાપાનીઝ શબ્દ છે જેનો અર્થ 'બંદરના મોજાં' થાય છે.
12. હિન્દ મહાસાગર વિશે વિધાનો તપાસો:
1. તે એકમાત્ર મહાસાગર છે જેનું નામ કોઈ દેશના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.
2. તે ઉત્તર દિશામાં જમીનથી ઘેરાયેલો છે.
3. આ મહાસાગરનો સૌથી ઊંડો ભાગ 'જાવા ટ્રેન્ચ' છે.
13. દરિયાઈ પ્રદૂષણ વિશે વિધાનો તપાસો:
1. તેલ ગળતર દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ માટે ખતરનાક છે.
2. પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણને કારણે સમુદ્રી પ્રાણીઓ પર વિપરીત અસર પડે છે.
3. યુટ્રોફિકેશનને કારણે સમુદ્રમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ વધે છે.
14. એલ્બિડો (Albedo) અને સમુદ્ર વિશે વિધાનો તપાસો:
1. બરફથી છવાયેલા આર્કટિક મહાસાગરનો એલ્બિડો ઊંચો હોય છે.
2. ખુલ્લો સમુદ્ર સૂર્યના કિરણોને વધુ શોષે છે.
3. સમુદ્રના તાપમાનમાં વધારો થવાથી ગ્લોબલ વોર્મિંગને વેગ મળે છે.
15. સાગાસો સમુદ્ર (Sargasso Sea) વિશે વિધાનો તપાસો:
1. આ સમુદ્ર આટલાન્ટિક મહાસાગરમાં આવેલો છે.
2. તેને કોઈ જમીની કિનારો નથી.
3. અહીં વિશિષ્ટ પ્રકારની 'સાગાસમ' નામની વનસ્પતિ જોવા મળે છે.
16. પૃથ્વીની સપાટીના આશરે કેટલા ટકા ભાગ પર મહાસાગરો આવેલા છે?
17. સમુદ્રના પાણીમાં સૌથી વધુ કયું ક્ષાર (Salt) જોવા મળે છે?
18. કયા મહાસાગરમાં 'ગલ્ફ સ્ટ્રીમ' નામનો ગરમ પ્રવાહ વહે છે?
19. 'મરિયાના ટ્રેન્ચ' ની ઊંડાઈ આશરે કેટલી છે?
20. દરિયાઈ ઊંડાઈ માપવા માટે કયા એકમનો ઉપયોગ થાય છે?
21. કયા મહાસાગરનો કિનારો ફિોર્ડ (Fiord) માટે જાણીતો છે?
22. સમુદ્રી અંતર માપવા માટે કયા એકમનો ઉપયોગ થાય છે?
23. 'કુરોશિયો' (Kuroshio) કયા પ્રકારનો પ્રવાહ છે?
24. વિશ્વનો સૌથી નાનો મહાસાગર કયો છે?
25. 'પાનથાલસા' (Panthalassa) શું હતું?
26. ભારતના કયા રાજ્યમાં 'ઓલિવ રિડલે' કાચબા દરિયાકાંઠે ઈંડા મૂકવા આવે છે?
27. કયા સમુદ્રની ક્ષારતા વિશ્વમાં સૌથી વધુ છે? (તળાવ સિવાય)
28. OTEC શાના પર આધારિત છે?
29. 'ચલેન્જર ડીપ' (Challenger Deep) ક્યાં આવેલું છે?
30. 'બર્મુડા ટ્રાયન્ગલ' કયા દેશની નજીક આવેલો છે?
31. 'મિડ-ઓશનિક રિજ' પર્વતમાળા કયા મહાસાગરમાં છે?
32. ભારતમાં ભરતી ઉર્જા માટે સૌથી વધુ સંભાવના ધરાવતો વિસ્તાર કયો છે?
33. 'લેબ્રાડોર' કયા પ્રકારનો પ્રવાહ છે?
34. સમુદ્રના તળિયે કયા જૈવિક અવશેષો 'ઓઝ' (Ooze) તરીકે ઓળખાય છે?
35. ગુજરાતનો દરિયાકિનારો કેટલા કિમી લાંબો છે?
36. 'સમુદ્રની ગરમી શોષવાની ક્ષમતા' જમીન કરતા કેવી હોય છે?
37. કયા બે મહાસાગરો 'પનામા નહેર' (Panama Canal) દ્વારા જોડાય છે?
38. 'ડોલ્ફિન રાઇઝ' કયા મહાસાગરના તળમાં આવેલો ઉચ્ચપ્રદેશ છે?
39. કયા પક્ષીને 'સમુદ્રનો સૌથી મોટો પાંખ ધરાવતો પક્ષી' ગણવામાં આવે છે?
40. ભારતે સમુદ્રના તળિયે સંશોધન કરવા માટે કયું યાન વિકસાવ્યું છે?


