🌾 કૃષિ ક્રાંતિઓ અને ટકાઉ ખેતી (40 MCQs)
1. હરિતક્રાંતિ (Green Revolution) વિશે નીચેના વિધાનો તપાસો:
1. ભારતમાં હરિતક્રાંતિની શરૂઆત 1960 ના દાયકામાં થઈ હતી.
2. ડૉ. એમ. એસ. સ્વામીનાથનને ભારતમાં હરિતક્રાંતિના જનક માનવામાં આવે છે.
3. હરિતક્રાંતિનો સૌથી વધુ ફાયદો તેલીબિયાં અને કઠોળના પાકને થયો હતો.
2. શ્વેતક્રાંતિ (White Revolution) વિશે વિધાનો:
1. શ્વેતક્રાંતિને 'ઓપરેશન ફ્લડ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
2. ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન આ ક્રાંતિના પ્રણેતા હતા.
3. તેની શરૂઆત નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ (NDDB) દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
3. જૈવિક ખેતી (Organic Farming) વિશે વિધાનો:
1. જૈવિક ખેતીમાં રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે ટાળવામાં આવે છે.
2. સિક્કિમ ભારતનું પ્રથમ સંપૂર્ણ જૈવિક ખેતી કરતું રાજ્ય છે.
3. જૈવિક ખેતીથી જમીનની ફળદ્રુપતા લાંબા ગાળે ઘટે છે.
4. ટકાઉ ખેતી (Sustainable Agriculture) વિશે વિધાનો:
1. ટકાઉ ખેતીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પર્યાવરણની જાળવણી સાથે કૃષિ ઉત્પાદન વધારવાનો છે.
2. તેમાં મિશ્ર ખેતી અને પાક ફેરબદલી જેવી પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
3. ટકાઉ ખેતી માત્ર આધુનિક ટેક્નોલોજી પર જ આધારિત છે.
5. હરિતક્રાંતિના ઘટકો વિશે વિધાનો:
1. વધુ ઉપજ આપતા બિયારણો (HYV seeds) નો ઉપયોગ.
2. રાસાયણિક ખાતરો અને સિંચાઈની સુવિધાઓમાં વધારો.
3. જમીન સુધારણા અને કૃષિ ધિરાણનો વ્યાપ.
6. શ્વેતક્રાંતિના તબક્કાઓ વિશે વિધાનો:
1. ઓપરેશન ફ્લડ કુલ ત્રણ તબક્કામાં અમલમાં મૂકવામાં આવ્યું હતું.
2. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દૂધ ઉત્પાદકોને ગ્રાહકો સાથે સીધા જોડવાનો હતો.
3. આ ક્રાંતિને કારણે ભારત વિશ્વમાં દૂધ ઉત્પાદનમાં પ્રથમ સ્થાને પહોંચ્યું છે.
7. જૈવિક ક્રાંતિ (Bio-Revolution) અને બાયોટેકનોલોજી:
1. તેમાં જિનેટિકલી મોડિફાઇડ (GM) પાકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
2. બીટી કોટન એ જૈવિક ટેક્નોલોજીનું સફળ ઉદાહરણ છે.
3. જૈવિક ક્રાંતિ માત્ર પ્રાણીઓના સંવર્ધન સુધી જ મર્યાદિત છે.
8. ટકાઉ ખેતી માટેની યોજનાઓ:
1. PKVY જૈવિક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપે છે.
2. સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ યોજના જમીનની ગુણવત્તા જાળવવામાં મદદરૂપ છે.
3. પીએમ-કુસુમ યોજના ખેતીમાં પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જાના ઉપયોગ પર ભાર મૂકે છે.
9. શ્વેતક્રાંતિની અસરો વિશે વિધાનો:
1. ગ્રામીણ આવકમાં વધારો અને રોજગારીની તકોનું સર્જન.
2. પશુપાલન વ્યવસાયનું વ્યાપારીકરણ.
3. દૂધની બનાવટોની આયાતમાં વધારો.
10. હરિતક્રાંતિની નકારાત્મક અસરો:
1. જમીનની ફળદ્રુપતામાં ઘટાડો અને ભૂગર્ભ જળસ્તરમાં ઘટાડો.
2. પ્રાદેશિક અસમાનતામાં વધારો.
3. રાસાયણિક જંતુનાશકોને કારણે સ્વાસ્થ્ય પર જોખમ.
11. સદાબહાર ક્રાંતિ (Evergreen Revolution):
1. આ શબ્દ ડૉ. એમ. એસ. સ્વામીનાથન દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
2. તેનો હેતુ પર્યાવરણને નુકસાન કર્યા વગર ઉત્પાદકતા વધારવાનો છે.
3. તે માત્ર ઘઉંના પાક માટે જ છે.
12. શૂન્ય બજેટ કુદરતી ખેતી (ZBNF):
1. આ પદ્ધતિના પ્રણેતા સુભાષ પાલેકર છે.
2. તેમાં ખેતીનો ખર્ચ શૂન્ય કરવાનું લક્ષ્ય છે.
3. તેમાં દેશી ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
13. કૃષિ વૈવિધ્યકરણ (Crop Diversification):
1. એક જ પાક ઉગાડવાને બદલે વિવિધ પાકો ઉગાડવાની પદ્ધતિ.
2. તેનાથી બજારના જોખમો અને જીવાતોનો ઉપદ્રવ ઘટે છે.
3. તેનાથી જમીનનું પોષણ સ્તર જળવાઈ રહે છે.
14. પશુપાલન અને અર્થતંત્ર:
1. ભારત વિશ્વમાં પશુધનની સંખ્યામાં પ્રથમ સ્થાને છે.
2. ભારત વિશ્વમાં દૂધ ઉત્પાદનમાં બીજા સ્થાને છે.
3. પશુપાલન એ ખેતીનો પૂરક વ્યવસાય છે.
15. બાયો-ફર્ટિલાઇઝર્સ (Bio-fertilizers) ના ફાયદા:
1. તે જમીનને પ્રદૂષિત કરતા નથી.
2. તે રાસાયણિક ખાતરો કરતા સસ્તા છે.
3. તે હવામાંથી નાઈટ્રોજન મેળવી જમીનમાં સ્થિર કરે છે.
16. વિશ્વમાં હરિતક્રાંતિના જનક કોણ ગણાય છે?
17. 'ઓપરેશન ફ્લડ' (Operation Flood) ની શરૂઆત કયા વર્ષમાં થઈ હતી?
18. હરિતક્રાંતિ (Green Revolution) શબ્દનો પ્રયોગ સૌપ્રથમ કોણે કર્યો હતો?
19. 'નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ' (NDDB) નું મુખ્ય મથક ક્યાં આવેલું છે?
20. ભારતનું કયું રાજ્ય સૌપ્રથમ સંપૂર્ણ 'જૈવિક રાજ્ય' જાહેર કરાયું છે?
21. 'અમૂલ' (AMUL) નું પૂરું નામ શું છે?
22. 'પીળી ક્રાંતિ' (Yellow Revolution) કોના ઉત્પાદન સાથે સંબંધિત છે?
23. 'ગોલ્ડન ક્રાંતિ' (Golden Revolution) કોના ઉત્પાદન સાથે સંબંધિત છે?
24. ટકાઉ ખેતીમાં કઈ સિંચાઈ પદ્ધતિ સૌથી વધુ અનુકૂળ છે?
25. 'નેશનલ ડેરી રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ' (NDRI) ક્યાં આવેલી છે?
26. શ્વેતક્રાંતિના પ્રણેતા વર્ગીસ કુરિયનનો જન્મદિવસ કયા દિવસ તરીકે ઉજવાય છે?
27. હરિતક્રાંતિમાં સૌથી વધુ સફળતા કયા બે રાજ્યોને મળી હતી?
28. 'બ્લુ રિવોલ્યુશન' (Blue Revolution) શાની સાથે સંબંધિત છે?
29. 'વર્મી કમ્પોસ્ટ' (Vermicompost) ખાતર કોની મદદથી તૈયાર કરવામાં આવે છે?
30. ભારત વિશ્વમાં દૂધના ઉત્પાદનમાં કયા ક્રમે છે?
31. જૈવિક ખેતીના પ્રમાણપત્ર માટે કઈ સંસ્થા કાર્યરત છે?
32. 'રેઈનબો રિવોલ્યુશન' (Rainbow Revolution) માં કોનો સમાવેશ થાય છે?
33. 'પરંપરાગત કૃષિ વિકાસ યોજના' શાને પ્રોત્સાહન આપે છે?
34. 'મિલ્કમેન ઓફ ઇન્ડિયા' તરીકે કોણ ઓળખાય છે?
35. જીનેટિકલી મોડિફાઇડ પાકો (GM Crops) ના નિયમન માટે કઈ સમિતિ જવાબદાર છે?
36. હરિતક્રાંતિ દરમિયાન ઘઉંના બિયારણો કયા દેશમાંથી લાવવામાં આવ્યા હતા?
37. 'ઇકો-ફ્રેન્ડલી' ખેતી એટલે કઈ ખેતી?
38. 'ગોળ ક્રાંતિ' (Round Revolution) શાની સાથે જોડાયેલી છે?
39. હરિતક્રાંતિ શબ્દ સૌપ્રથમ કોણે આપ્યો હતો?
40. ભારતમાં શ્વેતક્રાંતિની શરૂઆત કયા રાજ્યથી થઈ હતી?
