📕 બંધારણ : મૂળભૂત અધિકારો અને DPSP

📜 બંધારણ: ભાગ-3 (મૂળભૂત અધિકારો) અને ભાગ-4 (DPSP) (40 પ્રશ્નો)

Time Remaining: 30:00

Enter Your Name:

NOTICE: To start the quiz, enter your name and press the 'Start Quiz' button above or below.

1. બંધારણના કયા ભાગને 'ભારતનો મેગ્નાકાર્ટા' કહેવામાં આવે છે?

ભાગ-1 ભાગ-3 (મૂળભૂત અધિકારો) ભાગ-4 (DPSP) ભાગ-2 પ્રયાસ નથી કર્યો

2. મૂળભૂત અધિકારોનો વિચાર કયા દેશના બંધારણમાંથી લેવામાં આવ્યો છે?

રશિયા આયર્લેન્ડ યુએસએ યુકે પ્રયાસ નથી કર્યો

3. રાજનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો (DPSP) નો વિચાર કયા દેશના બંધારણમાંથી લેવામાં આવ્યો છે?

યુએસએ યુકે આયર્લેન્ડ કેનેડા પ્રયાસ નથી કર્યો

4. બંધારણના કયા અનુચ્છેદ હેઠળ 'રાજ્ય' (State) ની વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે, જે મૂળભૂત અધિકારોના સંદર્ભમાં બંધનકર્તા છે?

અનુચ્છેદ 1 અનુચ્છેદ 12 અનુચ્છેદ 36 અનુચ્છેદ 13 પ્રયાસ નથી કર્યો

5. 'કાયદા સમક્ષ સમાનતા' અને 'કાયદાનું સમાન રક્ષણ' કયા અનુચ્છેદમાં સમાવિષ્ટ છે?

અનુચ્છેદ 14 અનુચ્છેદ 15 અનુચ્છેદ 16 અનુચ્છેદ 17 પ્રયાસ નથી કર્યો

6. ડૉ. બી.આર. આંબેડકરે બંધારણના કયા અનુચ્છેદને 'બંધારણનો આત્મા' કહ્યો છે?

અનુચ્છેદ 21 અનુચ્છેદ 19 અનુચ્છેદ 32 અનુચ્છેદ 14 પ્રયાસ નથી કર્યો

7. કયા બંધારણીય સુધારા દ્વારા 'મિલકતનો અધિકાર' મૂળભૂત અધિકારોમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યો?

42મો સુધારો, 1976 44મો સુધારો, 1978 86મો સુધારો, 2002 97મો સુધારો, 2011 પ્રયાસ નથી કર્યો

8. DPSP ને કોર્ટમાં પડકારી શકાતા નથી, આ જોગવાઈ કયા અનુચ્છેદમાં દર્શાવેલ છે?

અનુચ્છેદ 36 અનુચ્છેદ 37 અનુચ્છેદ 38 અનુચ્છેદ 39 પ્રયાસ નથી કર્યો

9. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: અનુચ્છેદ 13 મુજબ, મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરતો કાયદો અસંગતતાની માત્રા સુધી શૂન્ય ગણાશે.
વિધાન II: અનુચ્છેદ 368 હેઠળ કરાયેલ બંધારણીય સુધારાને અનુચ્છેદ 13 હેઠળ 'કાયદો' ગણવામાં આવશે નહીં.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

10. DPSP નો કયો અનુચ્છેદ 'ન્યાયતંત્રને કારોબારી તંત્રથી અલગ કરવા' બાબત દર્શાવે છે?

અનુચ્છેદ 40 અનુચ્છેદ 44 અનુચ્છેદ 50 અનુચ્છેદ 51 પ્રયાસ નથી કર્યો

11. ધર્મ, જાતિ, જ્ઞાતિ કે લિંગના આધારે ભેદભાવનો નિષેધ કયા અનુચ્છેદમાં છે?

અનુચ્છેદ 14 અનુચ્છેદ 15 અનુચ્છેદ 16 અનુચ્છેદ 17 પ્રયાસ નથી કર્યો

12. કયા DPSP સિદ્ધાંતો 'ગાંધીવાદી સિદ્ધાંતો' હેઠળ આવતા નથી?

ગ્રામ પંચાયતોની સ્થાપના (અનુચ્છેદ 40) સમાન કામ માટે સમાન વેતન (અનુચ્છેદ 39-d) કુટીર ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન (અનુચ્છેદ 43) નશાબંધીને પ્રોત્સાહન (અનુચ્છેદ 47) પ્રયાસ નથી કર્યો

13. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: મૂળભૂત અધિકારો નકારાત્મક હોય છે, કારણ કે તે રાજ્યની સત્તા પર નિયંત્રણો મૂકે છે.
વિધાન II: DPSP સકારાત્મક હોય છે, કારણ કે તે રાજ્યને અમુક નીતિઓ અપનાવવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

14. કયા અનુચ્છેદ હેઠળ ૬ થી ૧૪ વર્ષના બાળકોને વિનામૂલ્યે શિક્ષણ મેળવવાનો અધિકાર મૂળભૂત અધિકાર બનાવવામાં આવ્યો?

અનુચ્છેદ 21 અનુચ્છેદ 21A અનુચ્છેદ 45 અનુચ્છેદ 24 પ્રયાસ નથી કર્યો

15. બાળમજૂરી વિરોધી જોગવાઈ કયા અનુચ્છેદમાં છે?

અનુચ્છેદ 21 અનુચ્છેદ 22 અનુચ્છેદ 23 અનુચ્છેદ 24 પ્રયાસ નથી કર્યો

16. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: મૂળભૂત અધિકારોને કાયદા દ્વારા અમલમાં લાવવાની સત્તા માત્ર સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે છે.
વિધાન II: અનુચ્છેદ 226 હેઠળ હાઈકોર્ટ મૂળભૂત અધિકારોના અમલ માટે રીટ (Writ) જારી કરી શકે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

17. ગુના માટે દોષિત ઠરાવવા અંગે રક્ષણ કયા અનુચ્છેદમાં સમાવિષ્ટ છે?

અનુચ્છેદ 19 અનુચ્છેદ 20 અનુચ્છેદ 21 અનુચ્છેદ 22 પ્રયાસ નથી કર્યો

18. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: DPSP બંધારણના ભાગ-4 માં અનુચ્છેદ 36 થી 51 માં દર્શાવેલ છે.
વિધાન II: DPSP ની જોગવાઈ તેજબહાદુર સપ્રુની ભલામણથી બંધારણમાં ઉમેરવામાં આવી હતી.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

19. અનુચ્છેદ 32 હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા કેટલી પ્રકારની રીટ (Writ) જારી કરી શકાય છે?

3 4 5 6 પ્રયાસ નથી કર્યો

20. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: 'બંદી પ્રત્યક્ષીકરણ' (Habeas Corpus) રીટ કોઈ વ્યક્તિને ગેરકાયદેસર ગોંધી રાખ્યો હોય તો કોર્ટ આ રીટ જારી કરે છે.
વિધાન II: 'પરમાદેશ' (Mandamus) રીટ સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા અધિકારીને તેની કાયદાકીય ફરજનું પાલન કરવા આદેશ આપે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

21. મૂળભૂત અધિકારો પર કટોકટીના સમયે નિયંત્રણ લાદવાની જોગવાઈ કયા દેશના બંધારણમાંથી લેવામાં આવી છે?

યુએસએ જર્મની (વેઈમર બંધારણ) રશિયા આયર્લેન્ડ પ્રયાસ નથી કર્યો

22. અનુચ્છેદ 17 શાનાથી સંબંધિત છે?

બાળમજૂરી વિરોધ ધર્મ સ્વાતંત્ર્ય અસ્પૃશ્યતા નાબૂદી ટાઇટલનો અંત પ્રયાસ નથી કર્યો

23. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: અનુચ્છેદ 25 હેઠળ વ્યક્તિને ધર્મમાં આસ્થા રાખવાનો અને તેનો પ્રચાર-પ્રસાર કરવાની સ્વતંત્રતા છે.
વિધાન II: ધાર્મિક સ્વતંત્રતાનો અધિકાર અનુચ્છેદ 25 થી અનુચ્છેદ 28 વચ્ચે આપવામાં આવ્યો છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

24. બંધારણના કયા અનુચ્છેદમાં 'સમાન ન્યાય અને મફત કાનૂની સહાય' (Socialist DPSP) ની જોગવાઈ છે?

અનુચ્છેદ 39 અનુચ્છેદ 39A અનુચ્છેદ 40 અનુચ્છેદ 41 પ્રયાસ નથી કર્યો

25. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: DPSP નું પાલન દરેક રાજ્ય માટે સ્વૈચ્છિક છે.
વિધાન II: DPSP એ સરકાર માટે માત્ર 'સૂફિયાણી સલાહો' જેટલું જ મહત્ત્વ ધરાવે છે, કારણ કે તે બિન-ન્યાયપાત્ર છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

26. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: અનુચ્છેદ 21A હેઠળ શિક્ષણનો અધિકાર 86માં બંધારણીય સુધારા, 2002 દ્વારા ઉમેરવામાં આવ્યો.
વિધાન II: અનુચ્છેદ 21A હેઠળ શિક્ષણ મેળવવું એ મૂળભૂત ફરજ પણ છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

27. અનુચ્છેદ 29 અને 30 શાનાથી સંબંધિત છે?

સાંસ્કૃતિક અને શૈક્ષણિક અધિકારો (લઘુમતીઓ) ધાર્મિક સ્વતંત્રતાનો અધિકાર શોષણ વિરુદ્ધ અધિકાર સમાનતાનો અધિકાર પ્રયાસ નથી કર્યો

28. DPSP નો કયો અનુચ્છેદ 'ગ્રામ પંચાયતોની સ્થાપના અને સંગઠન' સાથે સંબંધિત છે?

અનુચ્છેદ 40 અનુચ્છેદ 44 અનુચ્છેદ 45 અનુચ્છેદ 48 પ્રયાસ નથી કર્યો

29. અનુચ્છેદ 44 શાનાથી સંબંધિત છે?

મજૂરી અને કુટીર ઉદ્યોગો કામનો અધિકાર સમાન નાગરિક સંહિતા (Uniform Civil Code) પર્યાવરણનું રક્ષણ પ્રયાસ નથી કર્યો

30. કયો અનુચ્છેદ 'માર્શલ લૉ' (લશ્કરી કાયદો) અમલમાં હોય તે દરમિયાન મૂળભૂત અધિકારો પર નિયંત્રણની વાત કરે છે?

અનુચ્છેદ 32 અનુચ્છેદ 33 અનુચ્છેદ 34 અનુચ્છેદ 35 પ્રયાસ નથી કર્યો

31. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: અનુચ્છેદ 16 હેઠળ જાહેર રોજગારના મામલામાં તકની સમાનતા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી છે.
વિધાન II: અનુચ્છેદ 16 ધર્મ, જાતિ, જ્ઞાતિ, જન્મસ્થળ અથવા રહેઠાણના આધારે ભેદભાવને પ્રતિબંધિત કરે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

32. 'શોષણ વિરુદ્ધનો અધિકાર' કયા અનુચ્છેદો વચ્ચે સમાવિષ્ટ છે?

અનુચ્છેદ 14 થી 18 અનુચ્છેદ 19 થી 22 અનુચ્છેદ 23 થી 24 અનુચ્છેદ 25 થી 28 પ્રયાસ નથી કર્યો

33. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: DPSP નું વર્ગીકરણ સમાજવાદી, ગાંધીવાદી અને ઉદાર-બૌદ્ધિક સિદ્ધાંતોમાં કરવામાં આવે છે.
વિધાન II: અનુચ્છેદ 48 (પર્યાવરણનું રક્ષણ) ઉદાર-બૌદ્ધિક સિદ્ધાંતો હેઠળ આવે છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

34. DPSP નો કયો અનુચ્છેદ 'આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સલામતીની અભિવૃદ્ધિ' સાથે સંબંધિત છે?

અનુચ્છેદ 48 અનુચ્છેદ 49 અનુચ્છેદ 50 અનુચ્છેદ 51 પ્રયાસ નથી કર્યો

35. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: મૂળભૂત અધિકારો રાષ્ટ્રીય કટોકટી દરમિયાન ક્યારેય મોકૂફ રાખી શકાતા નથી.
વિધાન II: અનુચ્છેદ 20 (ગુનાઓ માટે દોષિત ઠરાવવાથી રક્ષણ) અને અનુચ્છેદ 21 (જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા) કટોકટી દરમિયાન પણ મોકૂફ રાખી શકાતા નથી.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

36. બંધારણનો કયો અનુચ્છેદ જાહેર રોજગારના મામલામાં તકની સમાનતાની ખાતરી આપે છે?

અનુચ્છેદ 14 અનુચ્છેદ 15 અનુચ્છેદ 16 અનુચ્છેદ 17 પ્રયાસ નથી કર્યો

37. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: 'પર્યાવરણનું રક્ષણ' અને 'વન્યજીવોનું રક્ષણ' અનુચ્છેદ 48A હેઠળ DPSP માં સમાવિષ્ટ છે.
વિધાન II: અનુચ્છેદ 48A 42મા બંધારણીય સુધારા, 1976 દ્વારા ઉમેરવામાં આવ્યો હતો.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

38. DPSP નો કયો અનુચ્છેદ ઔદ્યોગિક સંસ્થાઓના સંચાલનમાં કામદારોની ભાગીદારી સાથે સંબંધિત છે?

અનુચ્છેદ 41 અનુચ્છેદ 42 અનુચ્છેદ 43 અનુચ્છેદ 43A પ્રયાસ નથી કર્યો

39. નીચેના વિધાનો તપાસો:
વિધાન I: અનુચ્છેદ 19 હેઠળ માત્ર ભારતીય નાગરિકોને જ વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા ઉપલબ્ધ છે.
વિધાન II: અનુચ્છેદ 14 (કાયદા સમક્ષ સમાનતા) ભારતના પ્રદેશમાં રહેલા તમામ વ્યક્તિઓ (નાગરિકો અને વિદેશીઓ બંને) ને ઉપલબ્ધ છે.

માત્ર વિધાન I સાચું છે. માત્ર વિધાન II સાચું છે. વિધાન I અને II બંને સાચા છે. વિધાન I અને II બંને ખોટા છે. પ્રયાસ નથી કર્યો

40. રીટ (Writ) 'પ્રતિબંધ' (Prohibition) અને 'ઉત્પ્રેક્ષણ' (Certiorari) વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત શું છે?

પ્રતિબંધ વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા માટે છે, ઉત્પ્રેક્ષણ સત્તા મર્યાદા માટે છે. પ્રતિબંધ નીચલી અદાલતને કાર્યવાહી ચાલુ રાખવાથી રોકે છે, જ્યારે ઉત્પ્રેક્ષણ કેસને ઉચ્ચ અદાલતમાં ટ્રાન્સફર કરવાનો આદેશ આપે છે. બંને મૂળભૂત અધિકારોના ઉલ્લંઘન માટે છે. પ્રતિબંધ હાઈકોર્ટ દ્વારા, ઉત્પ્રેક્ષણ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા જારી થાય છે. પ્રયાસ નથી કર્યો