🏛️ સ્થાનિક સરકાર: પંચાયતી રાજ અને નગરપાલિકા (40 MCQs)

🏛️ સ્થાનિક સરકાર: પંચાયતી રાજ અને નગરપાલિકા (40 MCQs)

Time Remaining: 30:00

Enter Your Name:

NOTICE: To start the quiz, enter your name and press the 'Start Quiz' button above or below.

1. 73મો બંધારણીય સુધારો, 1992 વિશે નીચેના વિધાનો તપાસો:
1. આ સુધારા દ્વારા બંધારણમાં ભાગ-9 અને 11મી અનુસૂચિ ઉમેરવામાં આવી.
2. આ સુધારાએ પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓને બંધારણીય દરજ્જો આપ્યો.
3. તે 24 એપ્રિલ, 1993થી સમગ્ર ભારતમાં અમલમાં આવ્યો.

(A) માત્ર 1 અને 2 (B) માત્ર 2 અને 3 (C) 1, 2 અને 3 (D) માત્ર 1 પ્રયાસ નથી કર્યો

2. પંચાયતોમાં અનામત (અનુચ્છેદ 243-D) વિશે વિધાનો:
1. SC અને ST માટે તેમની વસ્તીના પ્રમાણમાં બેઠકો અનામત રાખવામાં આવે છે.
2. મહિલાઓ માટે કુલ બેઠકોના ઓછામાં ઓછી 1/3 બેઠકો અનામત રાખવી ફરજિયાત છે.
3. પછાત વર્ગો (OBC) માટે અનામતની જોગવાઈ કરવી કે નહીં તે સંસદ નક્કી કરે છે.

(A) માત્ર 1 અને 2 (B) માત્ર 2 અને 3 (C) 1, 2 અને 3 (D) માત્ર 1 પ્રયાસ નથી કર્યો

3. 74મો બંધારણીય સુધારો (નગરપાલિકા) વિશે વિધાનો:
1. આ સુધારા દ્વારા બંધારણમાં ભાગ-9A અને 12મી અનુસૂચિ ઉમેરવામાં આવી.
2. નગરપાલિકાના કાર્યક્ષેત્રમાં 18 વિષયોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
3. મેટ્રોપોલિટન પ્લાનિંગ કમિટીની રચનાની જોગવાઈ આ સુધારામાં છે.

(A) માત્ર 1 અને 2 (B) 1, 2 અને 3 (C) માત્ર 3 (D) કોઈ પણ નહીં પ્રયાસ નથી કર્યો

4. ગ્રામસભા (અનુચ્છેદ 243-A) વિશે વિધાનો:
1. ગ્રામસભામાં ગામની મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલા તમામ વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.
2. ગ્રામસભાની સત્તાઓ અને કાર્યો રાજ્ય વિધાનમંડળ નક્કી કરે છે.
3. ગ્રામસભા પંચાયતી રાજનું પાયાનું એકમ છે.

(A) માત્ર 1 (B) માત્ર 1 અને 2 (C) 1, 2 અને 3 (D) માત્ર 3 પ્રયાસ નથી કર્યો

5. રાજ્ય ચૂંટણી આયોગ (અનુચ્છેદ 243-K) વિશે વિધાનો:
1. રાજ્ય ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક રાજ્યપાલ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
2. પંચાયતો અને નગરપાલિકાઓની ચૂંટણીની જવાબદારી આ આયોગની છે.
3. તેમને હાઈકોર્ટના જજને હટાવવાની પ્રક્રિયા મુજબ જ પદ પરથી હટાવી શકાય છે.

(A) 1, 2 અને 3 (B) માત્ર 1 અને 2 (C) માત્ર 2 (D) માત્ર 3 પ્રયાસ નથી કર્યો

6. અશોક મહેતા સમિતિ (1977) વિશે વિધાનો:
1. આ સમિતિએ પંચાયતી રાજનું દ્વિ-સ્તરીય માળખું સૂચવ્યું હતું.
2. પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓને કર ઉઘરાવવાની સત્તા આપવાની ભલામણ કરી હતી.
3. રાજકીય પક્ષોએ ચૂંટણીમાં ભાગ લેવો જોઈએ નહીં તેવી ભલામણ કરી હતી.

(A) માત્ર 1 અને 2 (B) માત્ર 2 અને 3 (C) 1, 2 અને 3 (D) માત્ર 1 પ્રયાસ નથી કર્યો

7. પંચાયતોની મુદત (અનુચ્છેદ 243-E) વિશે વિધાનો:
1. પંચાયતની મુદત પ્રથમ બેઠકથી 5 વર્ષની હોય છે.
2. જો પંચાયત 5 વર્ષ પહેલા બરખાસ્ત થાય, તો 6 મહિનામાં ચૂંટણી કરવી ફરજિયાત છે.
3. જો બાકી રહેલી મુદત 6 મહિનાથી ઓછી હોય, તો પેટાચૂંટણી કરવી જરૂરી નથી.

(A) 1, 2 અને 3 (B) માત્ર 1 અને 2 (C) માત્ર 2 (D) માત્ર 3 પ્રયાસ નથી કર્યો

8. બળવંતરાય મહેતા સમિતિ (1957) વિશે વિધાનો:
1. તેમણે 'લોકશાહી વિકેન્દ્રીકરણ'નો વિચાર આપ્યો હતો.
2. પંચાયતી રાજનું ત્રિ-સ્તરીય માળખું સૂચવ્યું હતું.
3. જિલ્લા કલેક્ટર જિલ્લા પંચાયતના અધ્યક્ષ હોવા જોઈએ તેવી ભલામણ કરી હતી.

(A) માત્ર 1 અને 2 (B) માત્ર 2 અને 3 (C) 1, 2 અને 3 (D) માત્ર 1 પ્રયાસ નથી કર્યો

9. નગરપાલિકાઓના પ્રકાર (અનુચ્છેદ 243-Q) વિશે વિધાનો:
1. નગર પંચાયત: ગ્રામીણમાંથી શહેરી વિસ્તારમાં પરિવર્તિત થતા વિસ્તાર માટે.
2. નગરપાલિકા પરિષદ: નાના શહેરી વિસ્તાર માટે.
3. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન: મોટા શહેરી વિસ્તાર માટે.

(A) માત્ર 1 અને 2 (B) 1, 2 અને 3 (C) માત્ર 3 (D) માત્ર 1 પ્રયાસ નથી કર્યો

10. પેશા (PESA) એક્ટ, 1996 વિશે વિધાનો:
1. આ કાયદો બંધારણના 5મી અનુસૂચિના વિસ્તારોને પંચાયતી રાજમાં આવરી લે છે.
2. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આદિવાસી સમુદાયોને સ્વ-શાસન આપવાનો છે.
3. ગ્રામસભાને જળ, જમીન અને જંગલ પર વ્યાપક સત્તાઓ આપવામાં આવી છે.

(A) 1, 2 અને 3 (B) માત્ર 1 અને 2 (C) માત્ર 2 (D) માત્ર 3 પ્રયાસ નથી કર્યો

11. રાજ્ય નાણા આયોગ (અનુચ્છેદ 243-I) વિશે વિધાનો:
1. રાજ્યપાલ દર 5 વર્ષે નાણા આયોગની રચના કરશે.
2. તે રાજ્ય અને સ્થાનિક સરકારો વચ્ચે કરની વહેંચણીની ભલામણ કરે છે.
3. પંચાયતોની નાણાકીય સ્થિતિ સુધારવાના ઉપાયો સૂચવે છે.

(A) માત્ર 1 (B) માત્ર 2 અને 3 (C) 1, 2 અને 3 (D) માત્ર 1 અને 2 પ્રયાસ નથી કર્યો

12. સ્થાનિક સરકારની સત્તાઓ (ધારાસીય સંબંધો):
1. 11મી અનુસૂચિમાં પંચાયતો માટે 29 વિષયો છે.
2. 12મી અનુસૂચિમાં નગરપાલિકાઓ માટે 18 વિષયો છે.
3. આ વિષયો પર સત્તા સોંપવી કે નહીં તે રાજ્ય સરકાર પર નિર્ભર છે.

(A) 1, 2 અને 3 (B) માત્ર 1 અને 2 (C) માત્ર 2 (D) કોઈ પણ નહીં પ્રયાસ નથી કર્યો

13. પંચાયત સભ્યની ગેરલાયકાત (અનુચ્છેદ 243-F):
1. પંચાયતની ચૂંટણી લડવા માટે લઘુત્તમ વય 21 વર્ષ હોવી જોઈએ.
2. ગેરલાયકાત અંગેનો વિવાદ રાજ્ય વિધાનમંડળ નક્કી કરે તે સત્તાધિકારી પાસે જશે.
3. જો કોઈ સભ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણી લડવા માટે લાયક હોય, તો તે પંચાયત માટે આપોઆપ લાયક ગણાશે.

(A) માત્ર 1 (B) માત્ર 1 અને 2 (C) 1, 2 અને 3 (D) માત્ર 2 પ્રયાસ નથી કર્યો

14. પંચાયતોની ચૂંટણી પદ્ધતિ:
1. ગ્રામ પંચાયતના સરપંચની ચૂંટણી ગુજરાતમાં સીધી (Direct) રીતે થાય છે.
2. તાલુકા અને જિલ્લા પંચાયતના પ્રમુખની ચૂંટણી પરોક્ષ (Indirect) રીતે થાય છે.
3. ત્રણેય સ્તરના સભ્યોની ચૂંટણી સીધી રીતે થાય છે.

(A) માત્ર 1 અને 2 (B) 1, 2 અને 3 (C) માત્ર 3 (D) માત્ર 1 પ્રયાસ નથી કર્યો

15. જિલ્લા આયોજન સમિતિ ( District Planning Committee - 243 ZD):
1. દરેક રાજ્યમાં જિલ્લા કક્ષાએ વિકાસ યોજના તૈયાર કરવા માટે આ સમિતિની રચના થશે.
2. તેના 4/5 સભ્યો પંચાયતો અને નગરપાલિકાઓના ચૂંટાયેલા સભ્યોમાંથી હોવા જોઈએ.
3. આ સમિતિના અધ્યક્ષ કલેક્ટર જ હોય તેવું બંધારણમાં લખ્યું છે.

(A) માત્ર 1 અને 2 (B) 1, 2 અને 3 (C) માત્ર 3 (D) કોઈ પણ નહીં પ્રયાસ નથી કર્યો

16. ભારતમાં 'સ્થાનિક સ્વરાજ્યના પિતા' તરીકે કોણ ઓળખાય છે?

(A) મહાત્મા ગાંધી (B) લોર્ડ રિપન (C) લોર્ડ મેયો (D) જવાહરલાલ નેહરુ પ્રયાસ નથી કર્યો

17. ભારતમાં સૌપ્રથમ પંચાયતી રાજની શરૂઆત કયા રાજ્યમાં થઈ હતી?

(A) ગુજરાત (B) રાજસ્થાન (C) આંધ્ર પ્રદેશ (D) ઉત્તર પ્રદેશ પ્રયાસ નથી કર્યો

18. બંધારણના કયા અનુચ્છેદમાં 'ગ્રામ પંચાયતોની રચના' કરવા રાજ્યોને આદેશ અપાયો છે?

(A) અનુચ્છેદ 40 (B) અનુચ્છેદ 44 (C) અનુચ્છેદ 51 (D) અનુચ્છેદ 32 પ્રયાસ નથી કર્યો

19. 73મો બંધારણીય સુધારો થયો ત્યારે ભારતના વડાપ્રધાન કોણ હતા?

(A) રાજીવ ગાંધી (B) પી.વી. નરસિમ્હા રાવ (C) અટલ બિહારી વાજપેયી (D) વી.પી. સિંહ પ્રયાસ નથી કર્યો

20. રાષ્ટ્રીય પંચાયતી રાજ દિવસ ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?

(A) 2 ઓક્ટોબર (B) 1 મે (C) 24 એપ્રિલ (D) 15 ઓગસ્ટ પ્રયાસ નથી કર્યો

21. પંચાયતી રાજને બંધારણીય દરજ્જો આપવાની ભલામણ સૌપ્રથમ કઈ સમિતિએ કરી હતી?

(A) બળવંતરાય મહેતા (B) અશોક મહેતા (C) એલ.એમ. સિંઘવી સમિતિ (D) જી.વી.કે. રાવ સમિતિ પ્રયાસ નથી કર્યો

22. પંચાયતોમાં મહિલાઓ માટે કેટલી બેઠકો અનામત રાખવી તે બંધારણમાં નિર્દિષ્ટ છે?

(A) 50% (B) 33% (1/3) (C) 25% (D) 10% પ્રયાસ નથી કર્યો

23. તાલુકા પંચાયતના વહીવટી વડાને શું કહેવામાં આવે છે?

(A) TDO (B) DDO (C) કલેક્ટર (D) મામલતદાર પ્રયાસ નથી કર્યો

24. નગરપાલિકાઓ માટે બંધારણમાં કયો નવો ભાગ ઉમેરવામાં આવ્યો?

(A) ભાગ 9 (B) ભાગ 9-A (C) ભાગ 9-B (D) ભાગ 10 પ્રયાસ નથી કર્યો

25. નગર નિગમ (Municipal Corporation) ના રાજકીય વડાને શું કહેવાય છે?

(A) કમિશનર (B) મેયર (C) કલેક્ટર (D) ચેરમેન પ્રયાસ નથી કર્યો

26. પંચાયતોના 29 વિષયો બંધારણની કઈ અનુસૂચિમાં છે?

(A) 10મી (B) 11મી (C) 12મી (D) 9મી પ્રયાસ નથી કર્યો

27. ગુજરાત પંચાયત અધિનિયમ (નવો) કયા વર્ષથી અમલી બન્યો?

(A) 1961 (B) 1993 (C) 1994 (D) 2001 પ્રયાસ નથી કર્યો

28. ગ્રામ પંચાયતના સરકારી કર્મચારી (વહીવટી વડા) ને શું કહેવાય છે?

(A) સરપંચ (B) તલાટી-કમ-મંત્રી (C) ગ્રામ સેવક (D) પટવારી પ્રયાસ નથી કર્યો

29. મહાનગરપાલિકાના વહીવટી વડાને શું કહેવાય છે?

(A) મેયર (B) મ્યુનિસિપલ કમિશનર (C) ડેપ્યુટી મેયર (D) ચીફ ઓફિસર પ્રયાસ નથી કર્યો

30. કઈ સમિતિએ 'પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓને બિના મૂળના ઘાસ' કહી હતી?

(A) અશોક મહેતા (B) જી.વી.કે. રાવ સમિતિ (C) બળવંતરાય મહેતા (D) થુંગન સમિતિ પ્રયાસ નથી કર્યો

31. પંચાયતની ચૂંટણી લડવા માટે લઘુત્તમ ઉંમર કેટલી હોવી જોઈએ?

(A) 18 વર્ષ (B) 21 વર્ષ (C) 25 वर्ष (D) 30 वर्ष પ્રયાસ નથી કર્યો

32. વોર્ડ્સ સમિતિ (Wards Committee) ની રચના કેટલી વસ્તી ધરાવતી નગરપાલિકામાં થાય છે?

(A) 1 લાખથી વધુ (B) 3 લાખથી વધુ (C) 5 લાખથી વધુ (D) 10 લાખથી વધુ પ્રયાસ નથી કર્યો

33. જિલ્લા પંચાયતના વહીવટી વડાને શું કહેવાય છે?

(A) કલેક્ટર (B) DDO (C) TDO (D) કમિશનર પ્રયાસ નથી કર્યો

34. પંચાયતોના હિસાબોનું ઓડિટ કરવાની સત્તા કોની પાસે છે?

(A) કેન્દ્ર સરકાર (B) રાજ્ય વિધાનમંડળ (C) CAG (D) રાજ્યપાલ પ્રયાસ નથી કર્યો

35. 'લોકશાહી વિકેન્દ્રીકરણ' શબ્દનો પ્રયોગ કઈ સમિતિએ કર્યો હતો?

(A) અશોક મહેતા (B) બળવંતરાય મહેતા (C) હનુમંત રાવ (D) વી.એન. ગાડગીલ પ્રયાસ નથી કર્યો

36. નગરપાલિકાના સભ્યોની ચૂંટણી કેવી રીતે થાય છે?

(A) સીધી (B) પરોક્ષ (C) રાજ્યપાલ દ્વારા નિમણૂક (D) પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ પ્રયાસ નથી કર્યો

37. પંચાયતોના કર લાદવાની સત્તા કયા અનુચ્છેદમાં છે?

(A) 243-H (B) 243-G (C) 243-I (D) 243-F પ્રયાસ નથી કર્યો

38. મેટ્રોપોલિટન એરિયા એટલે કેટલી વસ્તી ધરાવતો વિસ્તાર?

(A) 5 લાખથી વધુ (B) 10 લાખથી વધુ (C) 20 લાખથી વધુ (D) 50 લાખથી વધુ પ્રયાસ નથી કર્યો

39. કઈ સમિતિએ પંચાયતી રાજમાં 'જિલ્લા'ને આયોજનનું મુખ્ય કેન્દ્ર બનાવવાની ભલામણ કરી હતી?

(A) અશોક મહેતા (B) દાંતવાલા સમિતિ (C) હનુમંત રાવ (D) બળવંતરાય મહેતા પ્રયાસ નથી કર્યો

40. ગ્રામસભાની બેઠક વર્ષમાં ઓછામાં ઓછી કેટલી વાર મળવી જોઈએ (ગુજરાત પંચાયત અધિનિયમ મુજબ)?

(A) 1 વાર (B) 2 વાર (C) 4 વાર (D) 12 વાર પ્રયાસ નથી કર્યો